Những sự tích về tết TRUNG THU
Tết Trung thu đúng vào ngày rằm tháng 8, giữa một mùa đẹp nhất, trăng thanh. V́ vậy, mà c̣n được gọi là “Tết trông trăng”.
Tết Trung thu năm 1946, Bác Hồ đă viết
Trung thu trăng sáng như gương
Bác Hồ ngắm cảnh nhớ thương nhi đồng
Vầng trăng của rằm tháng 8 đă gắn liền với các thần thoại, huyền thoại, chuyện cổ tích lưu truyền cho tới ngày nay.
Câu chuyện Thỏ Ngọc là câu chuyện thật cao đẹp và cảm động. Thời đó nhiều năm mùa màng thất bát, người và vật ăn thịt nhau để tranh giành sự sống. Thỏ là loài vật yếu đuối không đi được xa để kiếm ăn đành rủ nhau quay quanh bên đống lửa để chống chọi với đói và rét. Trước cảnh khổ ải, khó khăn như vậy, một con thỏ đă nhảy vào đống lửa, thui ḿnh làm thức ăn cho đồng loại của ḿnh, mong tồn tại giống ṇi. Khi đó Tây Vương Mẫu đi qua, thương cảm v́ nghĩa khí của con vật, người đă nhặt đám xương tàn của con thỏ đó, phù phép cho nó thành h́nh hài bằng ngọc và được trường sinh bất tử trên cung trăng.
Câu chuyện thứ hai, con thiềm thứ (con lân hoặc hổ phù) chính là Hằng Nga, vợ của Hậu Nghệ vua xứ Hữu Cung có tài bắn tên giỏi. Thiềm thứ hơi giống con cóc nhưng lại có sừng mềm, bụng có một dấu vết chữ bát màu đỏ. Hậu Nghệ được Giao Tŕ Vương mẫu ban cho viên thuốc trường sinh bất tử. Khi chàng vắng nhà, vợ chàng nuốt trộm thuốc rồi bay lên mặt trăng xin Thái Âm thần nữ chở che. Về nhà thấy mất thuốc và cả vợ, Hậu Nghệ tức quá quyết đi t́m vợ ḿnh. Lúc bấy giờ có tất cả 10 mặt trời, chàng ngỡ vợ ḿnh trốn ở đó liền bắn rơi 9 mặt trời và chỉ để lại 1 lấy ánh sáng ban ngày cùng với mặt trăng để có ánh sáng ban đêm dùng cho ḿnh đi t́m vợ. Chàng có ngờ đâu Hằng Nga, vợ chàng đă đội lốt con thiềm thứ náu ở cung trăng.
Ngoài 2 con vật trên, cung trăng c̣n có Cây Quế đỏ. Sự tích như sau: Cây quế này cao 105 thước, đường kính 3 trượng, gỗ và vỏ cứng đanh như thép. Có một người tên là Ngô Cương đă tu luyện đắc đạo trên thượng giới, nhưng sau đó không trung với đạo Trời, làm nhiều điều càn rỡ nên bị Ngọc Hoàng đày xuống cung trăng bóc vỏ cây quế đỏ, nhưng vỏ cây quế cứng quá, do vậy đến nay mỗi khi chúng ta nh́n lên mặt trăng th́ thấy bóng người hơi gù bóc vỏ cây quế, người đó chính là Ngô Cương. Phải chăng Ngô Cương đă dối đạo bị Trời đày nên thành “Thằng Cuội” trong ca dao của ta:
Thằng Cuội ngồi gốc cây đa
Bỏ trâu ăn lúa gọi cha ời ời...
Song, đấy là những câu chuyện thần thoại. Thực chất, Tết Trung thu là đoạn ngắt của chuỗi chu kỳ liên tục tháng, năm. Theo âm lịch, mỗi năm có 24 tiết; đó là quy luật tự nhiên xoay chuyển của Thái dương hệ. Từ đó, trong dân gian có kinh nghiệm tiên đoán, tiên tri trông trăng rằm tháng 8 để đoán thời tiết, thắng thua mùa vụ.
Tỏ trăng mười bốn được tằm
Đục trăng hôm rằm th́ tốt lúa chiêm.
Hay c̣n xem trăng quầng và khi có nguyệt thực, cho rằng mặt trăng đă bị gấu ăn nên gơ mâm, chậu để xua đuổi điều rủi ro. Nhất là công việc sản xuất của người nông dân rất gắn bó với trăng, theo dơi rất sát nông lịch để cấy trồng theo thời vụ...
Trung thu từ bao đời đă trở thành ngày tết của cả trẻ thơ và người lớn. Ngày Tết Trung thu bày cỗ trông trăng, nam nữ hát đối đáp nhau, trẻ em rộn ră trong đám múa lân và rước đèn.
Ngày nay, Tết Trung thu, cùng với ánh trăng c̣n có ánh điện ḥa cùng. Tâm hồn của thế hệ trẻ, những khát khao rộng mở, với tri thức hiện đại, ước mơ một ngày không xa sẽ có những con tàu đưa con người tới du lịch mặt trăng để thưởng ngoạn.